Doniesienia o wprowadzeniu płatnego wjazdu do Unii Europejskiej regularnie budzą niepokój wśród Ukraińców. W rzeczywistości chodzi o dwa odrębne systemy kontroli cyfrowej: bezpłatny system rejestracji wjazdu/wyjazdu EES (Entry/Exit System) oraz autoryzację podróży ETIAS, która wiąże się z opłatą w wysokości 20 euro.
Poniżej znajduje się zestawienie mechanizmów działania obu systemów, terminów ich wprowadzenia oraz praktycznych niuansów dla obywateli Ukrainy.
1. System EES: kontrola biometryczna bez dodatkowych kosztów
EES (Entry/Exit System) to zautomatyzowany system UE do rejestracji obywateli państw spoza UE za każdym razem, gdy przekraczają zewnętrzne granice strefy Schengen.
Kluczowe cechy EES:
- Bezpłatność: za przejście procedury EES nie są pobierane opłaty.
- Zniesienie pieczątek: papierowe pieczątki w paszportach zostają zastąpione wpisem cyfrowym w centralnej bazie danych.
- Biometria: przy pierwszym przekroczeniu granicy po uruchomieniu systemu podróżni będą musieli zeskanować odciski palców i twarz.
- Automatyczne odliczanie dni: system automatycznie oblicza pozostały dozwolony pobyt w UE (do 90 dni w okresie 180 dni).
2. System ETIAS: zezwolenie elektroniczne z opłatą 20 euro
ETIAS (European Travel Information and Authorization System) to system wstępnej autoryzacji dla obywateli krajów objętych ruchem bezwizowym. Nie jest to wiza, ale elektroniczne zezwolenie na podróż powiązane z paszportem.
Główne parametry ETIAS:
- Koszt: 20 euro za złożenie wniosku.
- Ważność: 3 lata lub do wygaśnięcia paszportu (w zależności od tego, co nastąpi wcześniej).
- Format: formularz online wypełniany na oficjalnym portalu lub za pośrednictwem aplikacji mobilnej przed podróżą.
- Czas przetwarzania: większość wniosków jest przetwarzana automatycznie w ciągu kilku minut, jednak w niektórych przypadkach weryfikacja może potrwać od 14 do 30 dni.
3. Porównanie EES i ETIAS
| Parametr | EES (Entry/Exit System) | ETIAS (Travel Authorization) |
|---|---|---|
| Cel | Rejestrowanie wjazdów/wyjazdów i pozostałych dni pobytu | Wstępna kontrola bezpieczeństwa przed wyjazdem |
| Koszt finansowy | Bezpłatnie | 20 euro (jednorazowo na 3 lata) |
| Gdzie się wyrabia | Bezpośrednio na przejściu granicznym | Z wyprzedzeniem online (przed wyjazdem) |
| Wymagane dane | Zdjęcie twarzy, odciski palców, dane paszportowe | Wypełniony formularz online, dane paszportowe |
| Ważność | Aktualizowany przy każdym przekroczeniu granicy | Do 3 lat (lub do wymiany paszportu) |
| Obowiązkowe dla | Wszystkich obywateli państw trzecich | Obywateli zwolnionych z obowiązku wizowego w wieku 18–70 lat |
4. Kto jest zwolniony z opłaty ETIAS
Przepisy UE określają jasne kategorie obywateli, którzy są zwolnieni z opłaty w wysokości 20 euro (mają jednak obowiązek uzyskania autoryzacji):
- Nieletni: dzieci i nastolatkowie poniżej 18 roku życia (autoryzacja jest bezpłatna).
- Osoby starsze: obywatele w wieku 70 lat i więcej (autoryzacja jest bezpłatna).
- Członkowie rodzin obywateli UE: bliscy krewni obywateli państw członkowskich lub strefy Schengen (z dokumentami potwierdzającymi).
- Posiadacze zezwoleń na pobyt i ochrony tymczasowej: osoby, które posiadają już oficjalny status rezydenta lub ochronę tymczasową w kraju UE, nie potrzebują zezwolenia ETIAS na wjazd do kraju, który przyznał ten status.
5. Praktyczne zmiany na lądowych przejściach granicznych
Wprowadzenie nowych zasad bezpośrednio wpłynie na przekraczanie granic z sąsiednimi państwami UE — Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią.
- Na pierwszym etapie uruchomienia EES: możliwe jest wydłużenie czasu odprawy granicznej ze względu na konieczność wstępnego wprowadzenia danych biometrycznych (skanów twarzy i odcisków palców) każdego podróżnego.
- Po uruchomieniu ETIAS: straż graniczna sprawdzi ważność autoryzacji w systemie elektronicznym. Brak wypełnionego i opłaconego zezwolenia ETIAS będzie podstawą do odmowy wjazdu jeszcze przed rozpoczęciem kontroli.
FAQ: Często zadawane pytania
Czy muszę płacić 20 euro przy każdym przekroczeniu granicy?
Nie. Opłata w wysokości 20 euro uiszczana jest jednorazowo przy składaniu wniosku ETIAS. Wydane zezwolenie jest ważne przez 3 lata na nieograniczoną liczbę przekroczeń granicy (w ramach zasady 90/180 dni).
Czy mogę zapłacić 20 euro bezpośrednio strażnikowi na granicy?
Nie. Płatności dokonuje się wyłącznie online za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej lub aplikacji ETIAS podczas wypełniania formularza. Na przejściu granicznym nie ma możliwości uiszczenia opłaty ani wydania zezwolenia.
Co powinni zrobić obywatele objęci ochroną tymczasową w krajach UE?
Ukraińcy posiadający ważny dokument ochrony tymczasowej lub zezwolenie na pobyt w kraju UE przekraczają granicę tego kraju na podstawie swojego aktualnego statusu. Nie muszą składać wniosku o ETIAS ani wnosić opłaty.
Czy ETIAS jest wymagany, jeśli posiadam paszport biometryczny?
Tak. ETIAS został stworzony specjalnie dla obywateli krajów korzystających z ruchu bezwizowego z UE, którzy podróżują z paszportami biometrycznymi. Paszport biometryczny jest warunkiem uzyskania ETIAS, a nie podstawą do zwolnienia z niego.
Więcej informacji oraz wniosek o zezwolenie ETIAS znajdziesz na stronie etias.com.ua.