Οι αναφορές σχετικά με την εισαγωγή εισόδου επί πληρωμή στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλούν τακτικά απορίες στους διεθνείς ταξιδιώτες. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο ξεχωριστά ψηφιακά συστήματα ελέγχου: το δωρεάν σύστημα καταγραφής εισόδου-εξόδου EES (Entry/Exit System) και την άδεια ταξιδιού ETIAS, η οποία απαιτεί την καταβολή τέλους 20 ευρώ.
Παρακάτω παρουσιάζεται μια ανάλυση του τρόπου λειτουργίας και των δύο συστημάτων, του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής τους και των πρακτικών λεπτομερειών για τους πολίτες χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης (βίζα).
1. Σύστημα EES: Βιομετρικός έλεγχος χωρίς πρόσθετο κόστος
EES (Entry/Exit System) είναι ένα αυτοματοποιημένο σύστημα της ΕΕ για την καταγραφή των πολιτών χωρών εκτός ΕΕ κάθε φορά που διασχίζουν τα εξωτερικά σύνορα της ζώνης Σένγκεν.
Κύρια χαρακτηριστικά του EES:
- Δωρεάν: δεν εισπράττεται κανένα τέλος για τη διενέργεια της διαδικασίας EES.
- Κατάργηση σφραγίδων: οι φυσικές σφραγίδες στα διαβατήρια αντικαθίστανται από ψηφιακή εγγραφή σε κεντρική βάση δεδομένων.
- Βιομετρικά στοιχεία: κατά την πρώτη διέλευση των συνόρων μετά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος, οι ταξιδιώτες θα δίνουν δακτυλικά αποτυπώματα και θα υποβάλλονται σε σάρωση προσώπου.
- Αυτόματη καταμέτρηση ημερών: το σύστημα υπολογίζει αυτόματα το εναπομένον επιτρεπόμενο διάστημα διαμονής στην ΕΕ (έως 90 ημέρες εντός περιόδου 180 ημερών).
2. Σύστημα ETIAS: Ηλεκτρονική άδεια με τέλος 20 ευρώ
ETIAS (European Travel Information and Authorization System) είναι ένα σύστημα προηγούμενης έγκρισης για πολίτες χωρών που απαλλάσσονται από τη βίζα. Δεν πρόκειται για βίζα, αλλά για ηλεκτρονική άδεια ταξιδιού που συνδέεται με το διαβατήριο.
Βασικές παράμετροι του ETIAS:
- Κόστος: 20 ευρώ ανά υποβολή αίτησης.
- Διάρκεια ισχύος: 3 έτη ή έως τη λήξη του διαβατηρίου (όποιο συμβεί πρώτο).
- Μορφή: ηλεκτρονική αίτηση που συμπληρώνεται στην επίσημη πύλη ή μέσω εφαρμογής για φορητές συσκευές πριν από το ταξίδι.
- Χρόνος επεξεργασίας: η πλειονότητα των αιτήσεων διεκπεραιώνεται αυτόματα μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις ο έλεγχος μπορεί να διαρκέσει από 14 έως 30 ημέρες.
3. Σύγκριση των συστημάτων EES και ETIAS
| Παράμετρος | EES (Entry/Exit System) | ETIAS (Travel Authorization) |
|---|---|---|
| Σκοπός | Καταγραφή εισόδων/εξόδων και εναπομενουσών ημερών διαμονής | Προληπτικός έλεγχος ασφαλείας πριν από την αναχώρηση |
| Οικονομικό κόστος | Δωρεάν | 20 ευρώ (εφάπαξ για 3 έτη) |
| Πού εκδίδεται | Απευθείας στο συνοριακό σημείο διέλευσης | Εκ των προτέρων ηλεκτρονικά (πριν την αναχώρηση) |
| Απαιτούμενα στοιχεία | Φωτογραφία προσώπου, δακτυλικά αποτυπώματα, στοιχεία διαβατηρίου | Συμπληρωμένη ηλεκτρονική αίτηση, στοιχεία διαβατηρίου |
| Διάρκεια ισχύος | Ενημερώνεται σε κάθε διέλευση των συνόρων | Έως 3 έτη (ή έως την αντικατάσταση του διαβατηρίου) |
| Υποχρεωτικό για | Όλους τους υπηκόους τρίτων χωρών | Υπηκόους χωρών χωρίς βίζα ηλικίας 18–70 ετών |
4. Ποιοι απαλλάσσονται από το τέλος ETIAS
Η νομοθεσία της ΕΕ ορίζει σαφείς κατηγορίες πολιτών που απαλλάσσονται από την καταβολή του τέλους των 20 ευρώ (ωστόσο εξακολουθούν να υποχρεούνται να λάβουν την άδεια):
- Ανήλικοι: παιδιά και έφηβοι κάτω των 18 ετών (η άδεια εκδίδεται δωρεάν).
- Ηλικιωμένοι: πολίτες ηλικίας 70 ετών και άνω (η άδεια εκδίδεται δωρεάν).
- Μέλη οικογενειών πολιτών της ΕΕ: στενοί συγγενείς πολιτών κρατών μελών ή της ζώνης Σένγκεν (με την προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών).
- Κάτοχοι αδειών διαμονής και προσωρινής προστασίας: άτομα που διαθέτουν ήδη επίσημο καθεστώς κατοίκου ή προσωρινή προστασία σε χώρα της ΕΕ δεν χρειάζονται άδεια ETIAS για την είσοδο στη χώρα που χορήγησε το καθεστώς αυτό.
5. Πρακτικές αλλαγές στα εξωτερικά συνοριακά σημεία
Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα επηρεάσει άμεσα τη διέλευση των χερσαίων, θαλάσσιων και αεροπορικών συνόρων της ΕΕ.
- Κατά το πρώτο στάδιο έναρξης του EES: είναι πιθανή η αύξηση του χρόνου αναμονής στον συνοριακό έλεγχο λόγω της ανάγκης αρχικής καταχώρισης των βιομετρικών στοιχείων (σάρωση προσώπου και αποτυπώματα) κάθε ταξιδιώτη.
- Μετά την έναρξη λειτουργίας του ETIAS: οι συνοριοφύλακες θα ελέγχουν την ύπαρξη έγκυρης άδειας στο ηλεκτρονικό σύστημα. Η έλλειψη συμπληρωμένης και πληρωμένης άδειας ETIAS θα αποτελεί λόγο άρνησης εισόδου πριν καν ξεκινήσει ο έλεγχος.
FAQ: Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να πληρώνω 20 ευρώ σε κάθε διέλευση των συνόρων;
Όχι. Το τέλος των 20 ευρώ καταβάλλεται μία φορά κατά την υποβολή της αίτησης ETIAS. Η άδεια που εκδίδεται ισχύει για 3 έτη για ατελείωτο αριθμό διελεύσεων των συνόρων (εντός του κανόνα των 90/180 ημερών).
Μπορώ να πληρώσω τα 20 ευρώ απευθείας στον συνοριοφύλακα;
Όχι. Η πληρωμή γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της επίσημης ιστοσελίδας ή της εφαρμογής ETIAS κατά τη συμπλήρωση της αίτησης. Στο συνοριακό σημείο δεν είναι δυνατή η πληρωμή του τέλους ή η έκδοση της άδειας.
Τι πρέπει να κάνουν οι κάτοχοι αδειών διαμονής στην ΕΕ;
Οι ταξιδιώτες που κατέχουν έγκυρη άδεια διαμονής ή έγγραφο προσωρινής προστασίας σε χώρα της ΕΕ διασχίζουν τα σύνορα της χώρας αυτής βάσει του υφιστάμενου καθεστώτος τους. Δεν χρειάζεται να υποβάλουν αίτηση για ETIAS ούτε να πληρώσουν το τέλος.
Απαιτείται ETIAS εάν διαθέτω βιομετρικό διαβατήριο;
Ναι. Το ETIAS σχεδιάστηκε ειδικά για πολίτες χωρών που διατηρούν καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την ΕΕ και ταξιδεύουν με βιομετρικά διαβατήρια. Η κατοχή βιομετρικού διαβατηρίου αποτελεί προϋπόθεση για τη λήψη του ETIAS, όχι λόγο απαλλαγής από αυτό.