Raportimet për hyrjen me pagesë në vendet e Bashkimit Evropian shpesh ngrenë pyetje mes udhëtarëve ndërkombëtarë. Në realitet, bëhet fjalë për dy sisteme të ndara të kontrollit digjital: sistemin pa pagesë të regjistrimit të hyrje-daljeve EES (Entry/Exit System) dhe autorizimin e udhëtimit ETIAS, i cili kërkon pagesën e një tarife prej 20 eurosh.
Më poshtë gjeni një pasqyrë të funksionimit të të dy mekanizmave, afateve të zbatimit dhe detajeve praktike për shtetasit e vendeve pa viza.
1. Sistemi EES: Kontroll biometrik pa kosto shtesë
EES (Entry/Exit System) është një sistem i automatizuar i BE-së për regjistrimin e shtetasve jo-BE sa herë që kalojnë kufijtë e jashtëm të zonës Schengen.
Karakteristikat kryesore të EES:
- Falas: nuk ka asnjë tarifë për kryerjen e procedurës EES.
- Heqja e vulave: vulat me bojë në pasaportë zëvendësohen me një regjistrim digjital në një bazë të dhënash qendrore.
- Biometria: gjatë kalimit të parë të kufirit pas nisjes së sistemit, udhëtarët do të japin gjurmët e gishtave dhe skanimin e fytyrës.
- Llogaritja automatike e ditëve: sistemi llogarit automatikisht kohëqëndrimin e lejuar të mbetur në BE (deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore).
2. Sistemi ETIAS: Autorizim elektronik me tarifë 20 euro
ETIAS (European Travel Information and Authorization System) është një sistem paraprak autorizimi për shtetasit e vendeve që udhëtojnë pa viza. Ai nuk është vizë, por një autorizim elektronik udhëtimi i lidhur me pasaportën.
Parametrat kryesorë të ETIAS:
- Kostoja: 20 euro për çdo aplikim.
- Vlefshmëria: 3 vjet ose deri në skadimin e pasaportës (cilado që të vijë e para).
- Formati: formular online i cili plotësohet në portalin zyrtar ose përmes aplikacionit celular përpara udhëtimit.
- Koha e përpunimit: shumica e aplikimeve përpunohen automatikisht brenda pak minutash, por në raste të caktuara verifikimi mund të zgjasë nga 14 deri në 30 ditë.
3. Krahasimi mes EES dhe ETIAS
| Parametri | EES (Entry/Exit System) | ETIAS (Travel Authorization) |
|---|---|---|
| Qëllimi | Regjistrimi i hyrje-daljeve dhe ditëve të mbetura të qëndrimit | Kontroll i parakohshëm sigurie përpara nisjes |
| Kostoja financiare | Falas | 20 euro (një herë në 3 vjet) |
| Ku aplikohet | Drejtpërdrejt në pikën e kalimit kufitar | Paraprakisht online (përpara udhëtimit) |
| Të dhënat e nevojshme | Foto fytyre, gjurmë gishtash, të dhënat e pasaportës | Formular online i plotësuar, të dhënat e pasaportës |
| Vlefshmëria | Përditësohet në çdo kalim kufiri | Deri në 3 vjet (ose deri në ndërrimin e pasaportës) |
| E detyrueshme për | Të gjithë shtetasit e vendeve të treta | Shtetasit pa viza të moshës 18–70 vjeç |
4. Kush përjashtohet nga tarifa ETIAS
Legjislacioni i BE-së përcakton kategori të qarta të qytetarëve që përjashtohen nga tarifa prej 20 eurosh (megjithatë ata mbeten të detyruar të marrin autorizimin):
- Të miturit: fëmijët dhe adoleshentët nën 18 vjeç (autorizimi lëshohet falas).
- Të moshuarit: qytetarët e moshës 70 vjeç e lart (autorizimi lëshohet falas).
- Anëtarët e familjes së qytetarëve të BE-së: të afërmit e ngushtë të qytetarëve të vendeve anëtare ose të zonës Schengen (me dokumente provuese).
- Mbajtësit e lejeve të qëndrimit dhe mbrojtjes së përkohshme: personat që tashmë kanë status zyrtar rezidenti ose mbrojtje të përkohshme në një vend të BE-së nuk kanë nevojë për lejen ETIAS për të hyrë në vendin që u ka dhënë këtë status.
5. Ndryshimet praktike në pikat e jashtme kufitare
Zbatimi i rregullave të reja do të ndikojë drejtpërdrejt në kalimin e kufijve tokësorë, ajrorë dhe detarë të BE-së.
- Në fazën e parë të nisjes së EES: mund të ketë rritje të kohës së kontrollit kufitar për shkak të nevojës për hyrjen fillestare të të dhënave biometrike (skanimi i fytyrës dhe gjurmët e gishtave) të çdo udhëtari.
- Pas nisjes së ETIAS: rojet kufitare do të verifikojnë praninë e një autorizimi të vlefshëm në sistemin elektronik. Mungesa e një lejeje ETIAS të plotësuar dhe të paguar do të jetë bazë për refuzimin e hyrjes përpara se të nisë kontrolli.
FAQ: Pyetjet e bëra më shpesh
A duhet të paguaj 20 euro në çdo kalim kufiri?
Jo. Tarifa prej 20 eurosh paguhet vetëm një herë gjatë dorëzimit të aplikimit ETIAS. Autorizimi i lëshuar është i vlefshëm për 3 vjet për një numër të pakufizuar kalimesh (brenda rregullit 90/180 ditë).
A mund t'ia paguaj 20 eurot drejtpërdrejt rojes kufitare?
Jo. Pagesa bëhet ekskluzivisht online përmes uebsajtit zyrtar ose aplikacionit ETIAS gjatë plotësimit të formularit. Në pikën e kalimit kufitar është e pamundur të paguhet tarifa apo të merret leja.
Çfarë duhet të bëjnë rezidentët me leje qëndrimi në BE?
Udhëtarët që zotërojnë një leje qëndrimi të vlefshme ose dokument mbrojtjeje të përkohshme në një vend të BE-së kalojnë kufirin bazuar në statusin e tyre ekzistues. Ata nuk kanë nevojë të aplikojnë për ETIAS apo të paguajnë tarifën.
A kërkohet ETIAS nëse kam pasaportë biometrike?
Po. ETIAS është konceptuar posaçërisht për shtetasit e vendeve që kanë regjim pa viza me BE-në dhe udhëtojnë me pasaporta biometrike. Zotërimi i një pasaporte biometrike është kusht për marrjen e ETIAS-it, jo bazë për përjashtim prej tij.