Avrupa Birliği ülkelerine ücretli giriş yapılacağına dair haberler, uluslararası seyahat edenler arasında düzenli olarak kafa karışıklığına yol açmaktadır. Gerçekte söz konusu olan, iki ayrı dijital kontrol sistemidir: ücretsiz Giriş/Çıkış Kayıt Sistemi EES (Entry/Exit System) ve 20 euro tutarında bir harç ödenmesini gerektiren seyahat yetkilendirmesi ETIAS.
Aşağıda, her iki sistemin çalışma mekanizmaları, uygulanma takvimi ve vizesiz ülke vatandaşları için pratik detaylar sunulmuştur.
1. EES Sistemi: Ek maliyet gerektirmeyen biyometrik kontrol
EES (Entry/Exit System), AB üyesi olmayan ülke vatandaşlarının Schengen bölgesinin dış sınırlarını her geçişinde kaydedilmesi için tasarlanmış otomatik bir AB sistemidir.
EES'nin temel özellikleri:
- Ücretsizdir: EES prosedüründen geçiş için herhangi bir ücret alınmaz.
- Damgaların kaldırılması: Pasaportlardaki kağıt damgaların yerini merkezi bir veri tabanındaki dijital kayıt alır.
- Biyometri: Sistemin devreye girmesinden sonraki ilk sınır geçişinde seyahat edenler parmak izi verecek ve yüz taramasından geçecektir.
- Otomatik gün hesabı: Sistem, AB'de kalan izinli kalış süresini (180 günlük dönem içinde 90 güne kadar) otomatik olarak hesaplar.
2. ETIAS Sistemi: 20 euro harçlı elektronik izin
ETIAS (European Travel Information and Authorization System), vizeden muaf ülkelerin vatandaşları için bir ön yetkilendirme sistemidir. Bu bir vize değil, pasaporta tanımlanan elektronik bir seyahat iznidir.
ETIAS'ın temel parametreleri:
- Ücret: Başvuru başına 20 euro.
- Geçerlilik süresi: 3 yıl veya pasaportun süresi dolana kadar (hangisi önce gerçekleşirse).
- Biçim: Seyahat öncesinde resmi portalda veya mobil uygulama üzerinden doldurulan çevrimiçi form.
- İşlem süresi: Başvuruların çoğu birkaç dakika içinde otomatik olarak işlenir, ancak bazı durumlarda inceleme 14 ila 30 gün sürebilir.
3. EES ve ETIAS Karşılaştırması
| Parametre | EES (Entry/Exit System) | ETIAS (Travel Authorization) |
|---|---|---|
| Amaç | Giriş/çıkış tarihlerinin ve kalan günlerin kaydı | Yola çıkmadan önce güvenlik kontrolü |
| Mali maliyet | Ücretsiz | 20 euro (3 yıl için tek seferlik) |
| Nerede düzenlenir | Doğrudan sınır kapısında | Önceden çevrimiçi (yola çıkmadan önce) |
| Gerekli veriler | Yüz fotoğrafı, parmak izi, pasaport bilgileri | Doldurulmuş çevrimiçi form, pasaport bilgileri |
| Geçerlilik | Her sınır geçişinde güncellenir | 3 yıla kadar (veya pasaport yenilenene kadar) |
| Zorunluluk | Tüm üçüncü ülke vatandaşları için | 18–70 yaş arası vizesiz ülke vatandaşları için |
4. Kimler ETIAS harcından muaftır?
AB mevzuatı, 20 euro tutarındaki harçtan muaf olan vatandaş kategorilerini net olarak belirlemiştir (ancak bu kişilerin de izin alması zorunludur):
- Reşit olmayanlar: 18 yaş altındaki çocuklar ve gençler (izin ücretsiz düzenlenir).
- Yaşlılar: 70 yaş ve üzerindeki vatandaşlar (izin ücretsiz düzenlenir).
- AB vatandaşlarının aile üyeleri: Üye ülke veya Schengen bölgesi vatandaşlarının yakın akrabaları (belgelemek kaydıyla).
- Oturum izni ve geçici koruma sahipleri: Bir AB ülkesinde resmi ikamet statüsü veya geçici koruması bulunan kişilerin, bu statüyü veren ülkeye giriş yapmak için ETIAS iznine ihtiyacı yoktur.
5. Dış sınır kapılarındaki pratik değişiklikler
Yeni kuralların uygulanması, AB'nin kara, hava ve deniz sınırlarından geçişleri doğrudan etkileyecektir.
- EES'nin ilk devreye girdiği aşamada: Her seyahat edenin biyometrik verilerinin (yüz ve parmak izi) ilk kez sisteme girilmesi gerekeceğinden sınır kontrol sürelerinde uzama yaşanabilir.
- ETIAS devreye girdikten sonra: Sınır muhafızları elektronik sistemde geçerli bir izin olup olmadığını kontrol edecektir. Doldurulmuş ve ödenmiş bir ETIAS izninin bulunmaması, henüz kontrol başlamadan girişi reddetme sebebi sayılacaktır.
SSS: Sıkça Sorulan Sorular
Her sınır geçişinde 20 euro ödemek zorunda mıyım?
Hayır. 20 euro tutarındaki harç, ETIAS başvurusu yapılırken bir kez ödenir. Alınan izin, 3 yıl boyunca (90/180 gün kuralı dahilinde) sınırsız sayıda sınır geçişi için geçerlidir.
20 euroyu doğrudan sınır muhafızına ödeyebilir miyim?
Hayır. Ödeme yalnızca resmi web sitesi veya ETIAS uygulaması üzerinden form doldurulurken çevrimiçi olarak yapılır. Sınır kapısında harç ödemek veya izin almak mümkün değildir.
AB ülkelerinde ikamet izni olan kişilerin ne yapması gerekir?
Bir AB ülkesinde geçerli oturum izni veya geçici koruma belgesi bulunan seyahat edenler, mevcut statülerine dayanarak sınırı geçerler. ETIAS başvurusunda bulunmalarına veya harç ödemelerine gerek yoktur.
Biyometrik pasaportum varsa ETIAS gerekli midir?
Evet. ETIAS, özellikle AB ile vizesiz rejime sahip olan ve biyometrik pasaportla seyahat eden ülke vatandaşları için tasarlanmıştır. Biyometrik pasaporta sahip olmak ETIAS almak için bir şarttır, muafiyet sebebi değildir.