ევროკავშირის ქვეყნებში ფასიანი შესვლის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია რეგულარულად იწვევს კითხვებს საერთაშორისო მოგზაურებში. სინამდვილეში, საუბარია ციფრული კონტროლის ორ ცალკეულ სისტემაზე: შესვლა-გასვლის უფასო რეგისტრაციის სისტემა EES (Entry/Exit System) და მოგზაურობის ავტორიზაცია ETIAS, რომელიც ითვალისწინებს 20 ევროს ოდენობის მოსაკრებელს.
ქვემოთ წარმოდგენილია ორივე სისტემის მოქმედების მექანიზმები, მათი ამოქმედების ვადები და პრაქტიკული დეტალები იმ ქვეყნების მოქალაქეებისთვის, რომლებიც სარგებლობენ უვიზო რეჟიმით.
1. EES სისტემა: ბიომეტრიული კონტროლი დამატებითი ხარჯების გარეშე
EES (Entry/Exit System) — ეს არის ევროკავშირის ავტომატიზებული სისტემა შენგენის ზონის გარეთა საზღვრების თითოეული გადაკვეთისას ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების მოქალაქეების დასარეგისტრირებლად.
EES-ის ძირითადი მახასიათებლები:
- უფასოა: EES პროცედურის გავლისთვის მოსაკრებელი არ გადაიხდება.
- შტამპების გაუქმება: პასპორტში ქაღალდის შტამპები ჩანაცვლდება ცენტრალურ მონაცემთა ბაზაში ციფრული ჩანაწერით.
- ბიომეტრია: სისტემის ამოქმედების შემდეგ საზღვრის პირველი გადაკვეთისას მოგზაურები აბარებენ თითის ანაბეჭდებს და გადიან სახის სკანირებას.
- დღეების ავტომატური დათვლა: სისტემა ავტომატურად ითვლის ევროკავშირში დარჩენილი ნებადართული ყოფნის ვადას (180-დღიან პერიოდში 90 დღემდე).
2. ETIAS სისტემა: ელექტრონული ნებართვა 20 ევროს მოსაკრებლით
ETIAS (European Travel Information and Authorization System) — ეს არის უვიზო ქვეყნების მოქალაქეებისთვის წინასწარი ავტორიზაციის სისტემა. ეს არ არის ვიზა, არამედ პასპორტზე მიბმული მოგზაურობის ელექტრონული ნებართვა.
ETIAS-ის ძირითადი პარამეტრები:
- ღირებულება: 20 ევრო განაცხადის წარდგენისთვის.
- მოქმედების ვადა: 3 წელი ან საზღვარგარეთის პასპორტის ვადის ამოწურვამდე (იმის მიხედვით, თუ რომელი უფრო ადრე დადგება).
- ფორმატი: ონლაინ ანკეტა, რომელიც შევსებული უნდა იქნეს ოფიციალურ პორტალზე ან მობილური აპლიკაციის საშუალებით მგზავრობამდე.
- დამუშავების დრო: განაცხადების უმრავლესობა მუშავდება ავტომატურად რამდენიმე წუთში, თუმცა ცალკეულ შემთხვევებში შემოწმება შეიძლება გაგრძელდეს 14-დან 30 დღემდე.
3. EES და ETIAS სისტემების შედარება
| პარამეტრი | EES (Entry/Exit System) | ETIAS (Travel Authorization) |
|---|---|---|
| დანიშნულება | შესვლის/გასვლისა და დარჩენილი დღეების აღრიცხვა | უსაფრთხოების წინასწარი შემოწმება გამგზავრებამდე |
| ფინანსური ღირებულება | უფასოა | 20 ევრო (ერთჯერადად 3 წლის ვადით) |
| სად ფორმდება | უშუალოდ სასაზღვრო გამშვებ პუნქტზე | წინასწარ ონლაინ (გამგზავრებამდე) |
| საჭირო მონაცემები | სახის ფოტო, თითის ანაბეჭდები, პასპორტის მონაცემები | შევსებული ონლაინ ანკეტა, პასპორტის მონაცემები |
| მოქმედების ვადა | ახლდება საზღვრის თითოეული გადაკვეთისას | 3 წლამდე (ან პასპორტის შეცვლამდე) |
| სავალდებულოა | მესამე ქვეყნების ყველა მოქალაქისთვის | უვიზო ქვეყნების 18-დან 70 წლამდე ასაკის მოქალაქეებისთვის |
4. ვინ თავისუფლდება ETIAS-ის მოსაკრებლისგან
ევროკავშირის კანონმდებლობა განსაზღვრავს მოქალაქეთა მკაფიო კატეგორიებს, რომლებიც თავისუფლდებიან 20 ევროს გადახდისგან (თუმცა ავტორიზაციის მიღება მაინც ევალებათ):
- არასრულწლოვნები: 18 წლამდე ასაკის ბავშვები და მოზარდები (ავტორიზაცია უფასოა).
- ხანდაზმულები: 70 წლის და უფროსი ასაკის მოქალაქეები (ავტორიზაცია უფასოა).
- ევროკავშირის მოქალაქეთა ოჯახის წევრები: წევრი ქვეყნების ან შენგენის ზონის მოქალაქეთა ახლო ნათესავები (დამადასტურებელი საბუთების წარდგენისას).
- ბინადრობის უფლებისა და დროებითი დაცვის მფლობელები: პირებს, რომლებსაც უკვე აქვთ ოფიციალური რეზიდენტის სტატუსი ან დროებითი დაცვა ევროკავშირის ერთ-ერთ ქვეყანაში, არ სჭირდებათ ETIAS ნებართვა იმ ქვეყანაში შესასვლელად, რომელმაც აღნიშნული სტატუსი მიანიჭა.
5. პრაქტიკული ცვლილებები საზღვრის გადაკვეთისას
ახალი წესების ამოქმედება პირდაპირ აისახება ევროკავშირის სახმელეთო, საჰაერო და საზღვაო საზღვრების გადაკვეთაზე.
- EES-ის ამოქმედების პირველ ეტაპზე: შესაძლებელია სასაზღვრო კონტროლის გავლის დროის გაზრდა თითოეული მოგზაურის ბიომეტრიული მონაცემების (სახის სკანირება და თითის ანაბეჭდები) პირველადი შეყვანის აუცილებლობის გამო.
- ETIAS-ის ამოქმედების შემდეგ: მესაზღვრეები შეამოწმებენ მოქმედი ავტორიზაციის არსებობას ელექტრონულ სისტემაში. შევსებული და გადახდილი ETIAS ნებართვის არარსებობა გახდება შესვლაზე უარის თქმის საფუძველი კონტროლის დაწყებამდეც კი.
FAQ: ხშირად დასმული კითხვები
საჭიროა თუ არა 20 ევროს გადახდა საზღვრის თითოეული გადაკვეთისას?
არა. 20 ევროს ოდენობის მოსაკრებელი გადაიხდება ერთჯერადად ETIAS-ის ანკეტის წარდგენისას. გაცემული ნებართვა მოქმედებს 3 წლის განმავლობაში საზღვრის ურიცხვი გადაკვეთისთვის (90/180 დღის წესის ფარგლებში).
შესაძლებელია თუ არა 20 ევროს გადახდა უშუალოდ მესაზღვრისთვის?
არა. გადახდა ხორციელდება ექსკლუზიურად ონლაინ, ოფიციალური ვებ-გვერდის ან ETIAS-ის აპლიკაციის საშუალებით ანკეტის შევსებისას. სასაზღვრო პუნქტზე თანხის გადახდა ან ნებართვის გაფორმება შეუძლებელია.
რა უნდა ქნან ევროკავშირში ბინადრობის უფლების მქონე პირებმა?
მოგზაურები, რომლებსაც აქვთ მოქმედი ბინადრობის მოწმობა ან დროებითი დაცვის დოკუმენტი ევროკავშირის ქვეყანაში, საზღვარს კვეთენ არსებული სტატუსის საფუძველზე. მათ ETIAS-ის გაფორმება და მოსაკრებლის გადახდა არ სჭირდებათ.
საჭიროა თუ არა ETIAS, თუ მაქვს ბიომეტრიული პასპორტი?
დიახ. ETIAS შემუშავებულია სწორედ იმ ქვეყნების მოქალაქეებისთვის, რომლებსაც აქვთ უვიზო რეჟიმი ევროკავშირთან და მოგზაურობენ ბიომეტრიული პასპორტებით. ბიომეტრიული პასპორტის ქონა ETIAS-ის მიღების პირობაა და არა მისგან გათავისუფლების საფუძველი.